Gepubliceerd: Feeling
Door: Cleo Decoster
Datum: 18 juni 2026
Puist, pukkel, ontsteking, onzuiverheid of oneffenheid. Roodheid, een witte stip of onderhuidse buil. Acne heeft veel namen en gedaanten. Maar wat is het juist?
Dr. Jetske Ultee: "Acne is de medische naam voor puistjes en kent verschillende vormen. De bekendste en meest voorkomende variant is acne vulgaris. Die uit zich doorgaans in mee-eters, rode pukkels of bultjes, puisten en soms zelfs flinke ontstekingen. Acne komt niet alleen voor in het gezicht, maar ook op de rug en de borst."
Dr. Thomas Maselis: "Acne is voor een groot deel een kwestie van aanleg. Een nauwere uitgang van de talgklieren is daarbij een belangrijke factor, net als een verhoogde talgproductie.
Ik leg even uit. Iedereen heeft haartjes over het hele lichaam. Op bepaalde plaatsen, zoals het gezicht, zijn die zo fijn dat ze nauwelijks zichtbaar zijn. Aan elk haartje zit een haarzakje met talgklieren die talg of huidsmeer produceren, een stof die de huid helpt beschermen en hydrateren.
Op zones zoals het gezicht, de borst en de schouders bevinden zich relatief veel talgklieren. Wanneer huidschilfers rond de uitgang van de talgklieren zich vermengen met talg, kan die uitgang verstopt raken. Dit gebeurt sneller als je al van jezelf nauwere uitgangen hebt. Op bijvoorbeeld de hoofdhuid wordt zo'n verstopping meestal vanzelf losgemaakt door de groei van het haar. In het gezicht zijn de haartjes echter zo fijn dat ze moeilijker of niet de uitgang van het talgkliertje kunnen 'leegtrekken'.
Het gevolg is dat de talg zich ophoopt en de talgklier opzwelt, een 'meeëter', een feestmaal voor bepaalde bacteriën, waaronder cutibacterium acnes. Wanneer die zich vermenigvuldigen, ontstaat er een ontstekingsreactie: de puist.
Alles wat die verstopping bevordert, werkt acne in de hand. Denk aan vette zalven of zware crèmes die de huid afsluiten en de uitgang van de talgklier verder vernauwen. Ook bepaalde zonnecrèmes die opgelost zijn in een te vette oliebasis of cosmetische producten kunnen nefast zijn voor een acnegevoelige huid.
Daarnaast wil je producten en andere factoren vermijden die de talgproductie stimuleren. Talg heeft een belangrijke functie voor de huid, maar een overproductie verhoogt het risico op verstoppingen.
De belangrijkste stimulans voor talgproductie is testosteron. Daarom zien we bijvoorbeeld dat bepaalde vormen van hormonale anticonceptie die testosteronproductie stimuleren en acne kunnen verergeren, terwijl andere afremmende anticonceptiemiddelen acne juist kunnen verbeteren.
Kort samengevat: wie acne onder controle wil krijgen, moet twee zaken aanpakken – of ten minste een van de twee. Enerzijds de uitgang van de talgklier zo vrij mogelijk houden, anderzijds de talgproductie beperken."
Krijgt iedereen te maken met acne?
Maselis: "Ongeveer 80 procent van de bevolking krijgt ooit te maken met puistjes, al verschilt de ernst sterk van persoon tot persoon. Daarnaast is ook de impact op de levenskwaliteit bij iedereen anders."
Ultee: "Acne kan inderdaad een enorme impact hebben, ook mentaal. De ontstekingen zijn zichtbaar, kunnen pijnlijk zijn en bovendien littekens achterlaten. Die zijn vaak moeilijk te behandelen en kunnen iemand nog jaren later confronteren met de aandoening."
Is acne genetisch bepaald?
Ultee: "Dat kan. Verschillende studies tonen aan dat je tot vier keer meer kans hebt om acne te ontwikkelen wanneer ouders, broers of zussen ernstige acne hebben gehad."
Maselis: "Of je van nature een nauwe uitgang van de talgklieren hebt en de hoeveelheid huidsmeer je aanmaakt, zijn inderdaad grotendeels genetisch bepaald. Die factoren hebben een rechtstreekse invloed op verstoppingen met acne als resultaat."
Ultee: "Bij genetisch bepaalde acne zien we vaak dat de klachten zich al op jonge leeftijd ontwikkelen en ook ernstiger verlopen. In dat geval is het belangrijk om tijdig professionele hulp te zoeken."
Je leest vaak dat een suikerrijk of vet dieet, veel zuivel of te weinig water acne veroorzaken. Klopt dat?
Ultee: "Onderzoek toont aan dat zuivelproducten, chocolade, snelle suikers en verzadigde vetten acne bij sommige mensen kunnen verergeren. Vooral voedingsmiddelen met veel snelle suikers of een hoge glycemische index lijken invloed te hebben. Omega 3-vetzuren, vitamine D, groenten en fruit kunnen de klachten dan weer mogelijks verminderen of tegenhouden.
Zijn er nog andere factoren die een rol spelen?
Ultee: "Wanneer acne ondanks een goede, consequente huidverzorging hardnekkig blijft, is het belangrijk om verder te kijken. Bepaalde geneesmiddelen kunnen acne uitlokken of verergeren, zoals sommige hormoonpreparaten, corticosteroïden, middelen tegen epilepsie of lithium. Ook supplementen kunnen een rol spelen. Hoge doseringen vitamine B12 of anabole steroïden – afgeleiden van testosteron – kunnen acneklachten beïnvloeden.
Daarnaast spelen externe factoren mee. Verkeerde huidverzorgingsproducten, een erg droge of juist vochtige omgeving en schurende kleding kunnen acne in de hand werken. Ook slaaptekort en stress kunnen invloed hebben."
Maselis: "Naast testosteron kan ook adrenaline de talgproductie verhogen. Wie veel stress ervaart, maakt meer stresshormonen aan en produceert daardoor vaak ook meer talg. Dat verhoogt opnieuw de kans op puisten."
Ultee: "Belangrijk om te onthouden is dat acne nooit simpelweg iemands eigen schuld is. Het gaat om een complexe huidaandoening waarbij aanleg, hormonen, talgproductie, bacteriën, ontstekingsreacties en soms ook leefstijl samenkomen. Een goede huidverzorging en een aangepaste behandeling vormen de basis. Maar wanneer acne hardnekkig blijft, kan het dus zinvol zijn om ook naar voeding, stress, medicatie en hormonale factoren te kijken."
Dr. Thomas Maselis studeerde dermato-venereologie aan de KU Leuven. Hij is oprichter en voorzitter van Euromelanoma, een organisatie die objectieve informatie over huidkankerpreventie verspreidt naar het grote publiek, de wetenschappelijke gemeenschap en Europese en nationale beleidsmakers. Met de campagne 'Bullsh!t' wil Euromelanoma in 2026 mensen bewust maken van de vele misverstanden en foutieve informatie over huidkanker die online en op sociale media circuleren.
Daarnaast is dr. Maselis woordvoerder van zowel de beroepsvereniging als de wetenschappelijke vereniging van Belgische dermatologen. Hij geeft regelmatig lezingen over onder andere algemene dermatologie, huidchirurgie en esthetische dermatologie.
Dr. Jetske Ultee studeerde geneeskunde aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Sinds 2004 is ze actief als onderzoeksarts in de cosmetische dermatologie. Naar aanleiding van haar succesvolle online blog lanceerde ze haar eigen huidverzorgingslijn, ontwikkeld met doeltreffende actieve ingrediënten en zonder onnodig irriterende stoffen.
Daarnaast is ze auteur van Dr. Jetske's Huidboek en oprichter van de stichting Skinwiser, die onderzoek doet naar de werkzaamheid en veiligheid van cosmetische producten. In 2017 opende dr. Ultee haar eigen Skincare Centre in Rotterdam en later ook in Huizen.
